Een stad om rustig door te lopen. Rode bakstenen, brede straten die uitlopen in een vergezicht, middeleeuwse steegjes die opduiken waar u ze niet verwacht. Ferrara heeft geen haast, en wij ook niet.
Vraagt u zich af wat te zien in Ferrara in een dag? Het korte antwoord: meer dan u denkt, en zonder te rennen. Het is een kleine, vlakke stad, gemaakt voor benen en fietsen. Hieronder vertellen wij u hoe wij van Le Nuvole de dag zouden indelen, van het Castello tot aan de avond. Die, tussen haakjes, ons favoriete moment is.
Ferrara, stad van de Renaissance (en werelderfgoed)
We beginnen met iets dat in Ferrara vanzelfsprekend wordt gevonden, en dat niet zou moeten zijn. Sinds 1995 staat de stad op de Werelderfgoedlijst van UNESCO onder de naam “Ferrara, stad van de Renaissance, en haar Podelta”; in 1999 werd de inschrijving uitgebreid met de Delta en de Delizie Estensi, de buitenverblijven van de familie d’Este.
UNESCO beschrijft haar als de eerste stad die de harmonie van het stadsbeeld belangrijker vond dan de schoonheid van het afzonderlijke gebouw. In onze woorden: het gaat niet alleen om het palazzo, maar om hoe u het ziet als u er van ver naartoe loopt. Dat begrijpt u beter al wandelend dan al lezend. Houd het in gedachten: het komt straks van pas, als we de wijk induiken die Ferrara beroemd heeft gemaakt bij stedenbouwkundigen over de halve wereld.
Het Castello Estense, waar het altijd begint
Het Castello Estense is het symbool van de stad, en de plek waar iedereen afspreekt. Vier torens, een slotgracht vol water, rode bakstenen, witte balustrades, ophaalbruggen. Een echt middeleeuws fort, nog helemaal intact. De Torre dei Leoni kunt u beklimmen: van daarboven ziet u in één oogopslag hoe Ferrara in elkaar zit, het oude dat het nieuwe ontmoet.
Vanaf hier zijn de afstanden belachelijk klein. Alles wat we u vertellen ligt op een paar honderd meter van elkaar. Daarom is Ferrara zo goed in een dag te doen: u verliest geen tijd met verplaatsen, u besteedt die aan kijken.
De kathedraal, het Listone en het voormalige getto
Op een steenworp van het Castello ligt Piazza Trento e Trieste, door de inwoners van Ferrara het Listone genoemd: voor velen het hart van de stad, de open, theatrale ruimte waar mensen langslopen, blijven staan, afspreken.
Aan één kant verrijst de Cattedrale di San Giorgio Martire, de Duomo. De gevel is een dialoog tussen twee tijdperken: het romaanse onderste deel, begonnen in 1135, met de Sint-Joris die de draak doodt, gesigneerd door de beeldhouwer Nicholaus; het gotische bovenste deel. Langs het plein loopt de Loggia dei Merciai, de oude winkeltjes die tegen de kerk aan zijn gebouwd. De toegang is gratis.
Vanaf het Listone vertrekt Via Mazzini, naar men zegt de hoofdstraat van het oude Joodse getto. Het is een stuk Ferrara dat de moeite waard is: hier vindt u het MEIS, het Nationaal Museum van het Italiaanse Jodendom en de Shoah, in Via Piangipane, dat meer dan tweeduizend jaar geschiedenis van de Joden in Italië vertelt. Als u tijd en zin hebt, is het een stop die indruk maakt.
Via delle Volte, het middeleeuwse Ferrara
Nu een tip van mensen die in Ferrara wonen. Duik Via delle Volte in.
Het is een middeleeuwse straat, de as van het oude Ferrara dat tussen de zevende en de elfde eeuw groeide. De naam komt van de vòlti: de overdekte doorgangen en bogen die vroeger de pakhuizen aan de rivieroever verbonden met de woonwinkels richting het centrum. De rivier is er niet meer, de bogen wel. Schemer, keien, gebouwen van zes-, zevenhonderd jaar oud. Het is het meest verborgen Ferrara, en op dagen met laag licht ook het mooiste om te fotograferen.
Palazzo dei Diamanti en de Addizione Erculea
En dan het deel dat van Ferrara een schoolvoorbeeld maakt. Sla Corso Ercole I d’Este in: een kaarsrechte as van bijna twee kilometer, die van het Castello tot aan de noordelijke muren loopt. Geen enkele winkel, geen enkel uithangbord. Alleen palazzi en perspectief.
Het is het hart van de Addizione Erculea, de stadsuitbreiding die Ercole I d’Este in 1492 toevertrouwde aan architect Biagio Rossetti. Rossetti verdubbelde de stad naar het noorden met een rechthoekig, rationeel stratenplan en smolt de middeleeuwse kern samen met de nieuwe uitbreiding. Daarom wordt Ferrara vaak een van de allereerste voorbeelden van een moderne stad in Europa genoemd, de stad die, zegt men, het bestemmingsplan heeft uitgevonden.
Midden op de Corso opent zich het Quadrivio degli Angeli, het theatrale kruispunt waar vier palazzi op uitkijken. Het beroemdste is het Palazzo dei Diamanti: het dankt zijn naam aan de buitenbekleding, zo’n 8.500 blokken wit marmer met roze aders, geslepen als diamantpunten. Het verandert van kleur met het daglicht. Binnen vindt u de Pinacoteca Nazionale en de grote internationale tentoonstellingen. Het loont om voor vertrek even naar het programma te kijken, want dat wisselt per seizoen.
Palazzo Schifanoia en de Salone dei Mesi
Hebt u nog energie (en nieuwsgierigheid) over, dan is er nog een plek die ons na aan het hart ligt: Palazzo Schifanoia, met binnen zijn Salone dei Mesi, de Zaal van de Maanden.
Het is een van de grootste frescocycli van de Renaissance, geschilderd tussen 1468 en 1470 in opdracht van Borso d’Este door de schilders van de Officina Ferrarese, onder wie Francesco del Cossa en Ercole de’ Roberti. Van de oorspronkelijke twaalf maanden zijn er nog zeven leesbaar, van maart tot september: godheden, sterrenbeelden, hofscènes. Een geschilderde kalender, vol leven. De naam van het palazzo, “Schifanoia”, betekende zoiets als “ontvlucht de verveling”. Een intentieverklaring die ons wel bevalt.
De muren: 9 km groene ring, het liefst op de fiets
We sluiten de cirkel waar Ferrara het beste van zichzelf laat zien aan wie graag buiten is: de stadsmuren.
Ze omringen het historische centrum over zo’n negen kilometer, een ononderbroken ring van bastions, torens en poorten, helemaal te voet en op de fiets af te leggen. Vanaf Corso Ercole I d’Este bereikt u de Porta degli Angeli, waar de Addizione Erculea de noordrand van de stad raakt. Hierboven is alles groen, stilte en fietsen. En hier zet Ferrara het masker van het geschiedenisboek af en wordt het weer gewoon een mooie plek om adem te halen.
Eén detail zegt alles: in Ferrara heeft ongeveer 90% van de mensen een fiets, en sommigen noemen het de fietsvriendelijkste stad van Italië, met meer dan tweehonderd kilometer fietspad. Neem er een, als u kunt. De stad is vlak en de afstanden zijn piepklein: fietsen is hier geen sport, het is de natuurlijke manier om u te verplaatsen.
’s Avonds, bij ons
Tegen die tijd is het bijna donker, de benen hebben gelopen, en Ferrara loopt langzaam leeg. Het is het uur dat wij het liefst hebben. Het licht zakt, de bakstenen kleuren warm oranje, en u krijgt zin om te blijven zitten.
Wij zijn hier, een kleine vistrattoria met vier handen: Paolo in de keuken, Eli in de zaal en in de wijnkelder, met haar ambachtelijke wijnboeren. De zee en de lagunes van onze streek, een paar gerechten buiten de kaart om die we aan tafel vertellen, goede wijn en geen haast. Na een dag omhoog kijken lijkt ons dat de juiste manier om af te sluiten: zittend, met warmte, met iets lekkers voor u.
Komt u langs, dan staat de tafel klaar.
Veelgestelde vragen
Wat te zien in Ferrara in een dag?
Een paar uur volstaan voor het hart van de stad: Castello Estense, de kathedraal en het Listone, Via Mazzini met het voormalige getto, de middeleeuwse Via delle Volte, Corso Ercole I d’Este met Palazzo dei Diamanti, en een rondje over de muren. Blijft er tijd over, dan Palazzo Schifanoia met de Salone dei Mesi. Alles dichtbij: haasten hoeft niet.
Is Ferrara UNESCO-werelderfgoed?
Ja. Sinds 1995 staat het op de Werelderfgoedlijst van UNESCO als “Ferrara, stad van de Renaissance”, en sinds 1999 omvat de erkenning ook haar Podelta en de Delizie Estensi.
Kunt u Ferrara beter te voet of op de fiets verkennen?
Allebei werkt: het centrum is klein en prima te voet te doen. Maar het is een vlakke, uiterst fietsvriendelijke stad, een van de fietsvriendelijkste van Italië, dus voor de muren en om wat verder te komen is de fiets de natuurlijke keuze.
Leave a Reply